به گزارش پایگاه خبری یزدتیتر؛ محمدعلی فهیمی با اشاره به آخرین وضعیت منابع آب زیرزمینی استان اظهار کرد: نتایج اندازه‌گیری‌های ماهانه سطح آب در حدود ۴۴۰ حلقه چاه مشاهده‌ای در مناطق مختلف استان طی سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳، از افت سطح آب زیرزمینی در بیشتر آبخوان‌های یزد حکایت دارد.
وی افزود: بررسی‌های انجام‌شده از ابتدای مهرماه ۱۴۰۳ تا پایان شهریورماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد بیشترین افت سالانه سطح آب زیرزمینی مربوط به آبخوان‌های صاحب‌آباد، ابرکوه، مروست، بهادران و چاهک شهریاری بوده که به ترتیب با افت ۱۰۳، ۸۷، ۸۴، ۷۶ و ۷۴ سانتی‌متر مواجه شده‌اند.
رئیس گروه مطالعات آب‌های زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای یزد با بیان اینکه در تعداد زیادی از آبخوان‌های استان، میزان افت سطح آب در سال آبی یاد شده از میانگین افت در دوره آماری دراز مدت بیشتر بوده است، تصریح کرد: تداوم این روند موجب کسری حجم مخزن آب زیرزمینی در بخش عمده‌ای از آبخوان‌های استان شده است.
کسری ۲۸۷ میلیون مترمکعبی آبخوان‌های یزد
فهیمی با اشاره به میزان کسری مخازن آب زیرزمینی استان در سال آبی یاد شده بیان کرد: با در نظر گرفتن میزان افت سطح آب، مساحت آبخوان‌ها و ضریب ذخیره آن‌ها، بیشترین کسری حجم مخزن مربوط به آبخوان‌های یزد-اردکان، ابرکوه و مروست بوده که به ترتیب با کسری ۱۱۵، ۴۸ و ۲۱ میلیون مترمکعب مواجه شده‌اند.
وی ادامه داد: مجموع کسری حجم مخزن آبخوان‌های استان در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ حدود ۲۸۷ میلیون مترمکعب برآورد شده است که در مقایسه با میانگین بلندمدت کسری مخازن، حدود ۴۳ میلیون مترمکعب افزایش نشان می‌دهد.
بحران در اعماق زمین یزد؛ کسری آبخوان‌های یزد ۵۰ برابرحجم مخزن سد کرج است
فهیمی با اشاره به حجم تجمعی کسری مخازن آب زیرزمینی استان خاطرنشان کرد: مجموع کسری حجم مخزن آبخوان‌های یزد از ابتدای دوره آماری تا پایان سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به بیش از ۱۰ میلیارد مترمکعب رسیده است؛ آماری که بیانگر ابعاد گسترده افت ذخایر زیرزمینی استان است.
وی برای تبیین ابعاد این کسری گفت: حجم مخزن سد امیرکبیر (کرج) حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب است؛ بنابراین کسری تجمعی مخازن آب زیرزمینی استان یزد با بیش از ۱۰ میلیارد مترمکعب معادل ۵۰ برابر ظرفیت سد امیر کبیر برآورد می‌شود به عبارت دیگر، طی چند دهه گذشته به اندازه ۵۰ برابر حجم مخزن سد کرج از ذخایر آبخوان‌های استان بیش از ظرفیت و توان قابل تحمل آن‌ها برداشت شده است.
برداشت بی‌رویه، عامل تشدید بحران آبخوان‌ها
رئیس گروه مطالعات آب‌های زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای یزد با تأکید بر اینکه افت مستمر سطح آب و افزایش کسری مخازن نشان‌دهنده تداوم برداشت بیش از ظرفیت آبخوان‌هاست، گفت: در بیشتر آبخوان‌های استان، میزان برداشت از منابع زیرزمینی همچنان بیش از توان آبخوان‌ها و ظرفیت تغذیه طبیعی آن‌هاست.
وی تنها راهکار مقابله با این بحران را اجرای جدی‌تر سیاست‌های طرح احیا و تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی دانست و افزود: کاهش برداشت از آبخوان‌ها باید متناسب با میزان تغذیه و حجم آب ورودی سالانه به آن‌ها دنبال شود تا از تشدید افت ذخایر زیرزمینی جلوگیری شود.
شوری آب زیرزمینی در ۱۰ آبخوان یزد افزایش یافت
فهیمی با اشاره به پیامدهای کیفی برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی عنوان کرد: افت سطح آب تنها پیامد برداشت‌های خارج از ظرفیت نیست، بلکه این روند مشکلات کیفی گسترده‌ای نیز برای آبخوان‌های استان ایجاد کرده است.
وی توضیح داد: با توجه به قرارگیری بخش عمده‌ای از آبخوان‌های فلات مرکزی ایران، از جمله آبخوان‌های استان یزد، در مجاورت مناطق کویری، کاهش قابل توجه سطح آب زیرزمینی در پی برداشت‌های بی‌رویه موجب تغییر شیب هیدرولیکی و جهت جریان طبیعی آب زیرزمینی و در نتیجه هجوم آب‌های شور کویری به سمت سفره‌های آب شیرین شده است.
رئیس گروه مطالعات آب‌های زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای یزد با اشاره به بررسی تغییرات هدایت الکتریکی آب (شوری آب) در آبخوان‌های استان طی دوره‌های آماری مختلف اظهار کرد: نتایج این بررسی‌ها از افزایش قابل توجه شوری آب در تعداد زیادی از آبخوان‌های استان حکایت دارد.
وی افزود: آبخوان‌های سرخ‌زیتون، کویر دره‌انجیر، چاگیر، بهادران، ساغند، دهشیر، بافق، مروست، سیاهکوه و یزد-اردکان بیشترین میزان افزایش سالانه شوری آب و در نتیجه بالاترین نرخ تخریب کیفیت آب زیرزمینی را در سال‌های اخیر داشته‌اند.
آبخوان‌های تأمین‌کننده آب شرب یزد نیز در معرض تهدید
فهیمی با هشدار نسبت به وضعیت آبخوان‌های تأمین‌کننده آب شرب شهر یزد گفت: با توجه به کمبود شدید منابع آب شرب در استان، فشار مضاعفی بر آبخوان‌های تأمین‌کننده آب شرب که از پهنه‌های محدودی برخوردارند، وارد شده است.
فهیمی با هشدار نسبت به وضعیت آبخوان‌های تأمین‌کننده آب شرب شهر یزد گفت: با توجه به کمبود شدید منابع آب شرب در استان، فشار مضاعفی بر آبخوان‌های تأمین‌کننده آب شرب که از پهنه‌های محدودی برخوردارند، وارد شده است.
وی با اشاره به آخرین آمار افت سطح آب در این آبخوان‌ها در سال‌های اخیر اظهار کرد: میزان افت سطح آب در آبخوان یزدگرد در دهه اخیر سالانه به طور میانگین به یک متر و ۱۸ سانتی‌متر و در آبخوان چرخاب به بیش از یک متر رسیده است.
رئیس گروه مطالعات آب‌های زیرزمینی شرکت آب منطقه‌ای یزد ادامه داد: برداشت‌های مستمر از چاه‌های کشاورزی، گلخانه‌ای و شرب و افت سطح آب در آبخوان‌های چرخاب و یزدگرد، زمینه بروز پدیده هجوم آب‌های شور کویری به سمت سفره‌های آب شیرین را فراهم کرده است؛ موضوعی که به‌ویژه در آبخوان یزدگرد نمود بیشتری دارد.
فهیمی در پایان تأکید کرد: تداوم این وضعیت، علاوه بر کاهش ذخایر آب زیرزمینی، کیفیت منابع آب را نیز با تهدید جدی مواجه می‌کند و ضرورت مدیریت برداشت‌ها و اجرای مؤثر برنامه‌های احیا و تعادل‌بخشی آبخوان‌ها را دوچندان کرده است.
Thursday, 5 November , 2026